Vol. 16 · pages 471–475
The Pali Grammar and Pali–English Dictionary
This text was extracted automatically from the OCR copy of Dr. Babasaheb Ambedkar: Writings and Speeches, so it may contain small errors. Always check the original page before quoting.
PDF page 471
(Marathi) (Gujarathi) (Hindi)
PALI=ENGLISH - MARATHI - GUJARATI - HINDI DICTIONARY
447
vD[kk;h % Telling, relating lkaxr vlysys] izflŁn gksr dgsooaq] t.kkooqa] tkgsj dgsuk] crykok
(adj) announcing vlysys djooqa
vfD[k % The eye MksGk] p{kw vka[k] us=k] MksGks p{kq] vk¡[k] vk[kq] v¡[kqoka
(n)
vfD[kdks % A dice player tqxkjh tqxkjh iklk [ksyus okyk
vfD[kxa % The eyelashes MksG;kP;k iki.khps dsl iki.k ojksuh
vD[kks % A die : The plant Terminaliajax] dyi] >kMkps uko] jax] o.kZ] >kMuq uke] jax] o.kZ] jaxusdk nzO;] isMdk
Bellerica : a weight equal to vMhp ek’kk,o<s otu] v<kbZ ek’kk tsVyks otu] uke] v<bZ ek’kk ftruk
two & half Masakas : the pkdkps vkal os iS;Mkus tksM.kkjh xt] otu] /qjk thlij ifg;k
axle of a wheel ?kqerh gS
vD[kksfg.kh % A complete army, one of iQkStk] y"dj y"dj] lSU;] iQkSt lsuk
(f) the high numerals =
10,000,000 or 1 followed by
forty two ciphers
vxPNfr % To come, to approach, to toG ;s.ks] iksgksap.ks] iko.ks vkooqa] ikls vkoh igkspoqa] vkuk] lehi tkuk] igqapuk]
arrive, to return iqujkxeu dj.ks ikNqa eksdyoqa vFkok nsoqa okil djuk
vxfr % wrong course, evil vU;k;kpk ekxZ] okbZV ekxZ v’kqŁn ekxZ] nqHkkZX;] nqnSZo vuqfpr ekxZ] flufnr jLlk
(f) course or state, misfortune nqxZfr] nqHkkZX;] nqnSZo vHkkX;] nqxZfr
PDF page 472
DR. BABASAHEB AMBEDKAR : WRITINGS AND SPEECHES
448
(Marathi) (Gujarathi) (Hindi)
vxfr % Wrong course, civil vfurhpk ekxZ] v;ksX; % xfyr ekxZ% nq"V xfr vuqfpr xfr] (ekxZ)_ v;ksX;
(f) course, or state misfortune xSjf’kLr] okbZV xfr] [kjkc gkyr] nqHkkZX; dqekxZ % flufnr voLFkk]
(vxfr] nqxZfr) nqnSZo] vfj"V deu’khc vHkkX;] nqxZfr
vxrks % Not gone to; not attained vxr] u xsysyk% vflf… u esGoh ’kdk;] tsoqa % izkIr viqjk % v;ksX;
(adj) u Fk;syqa
vxrks % Not gone to; not attained u xsysyk % u laiknysyk ugh x;syks] esGosyqa uFkh ugha x;k gqok] ugha izkIr gqok
(adj)
vxnks % Medicine, drug, medicamentvkS"k/] nok vkS"k/] nok vkS"kf/] nok
vxU/dks % Devoid of perfume nqx–/ xU/q cncq] fcuk lqxU/dk
(adj)
vxU/dks % Devoid of perfume lqxU/ fojghr lqxU/ jfgr lqxU/ jfgr
(adj)
vx# % Light, not heavy, gydk] rqPN] ukilar gydq % ukilan gydk % rqPN] vfiz;
(adj) unimportant, not fcu t#jh
disagreeable
vx# % Light, not heavy, gydk] fcu egÙokpk] gydk] chu t#jh] gydk] vizflŁn] rqPN]
(adj) unimportant, not ilar] fiz; ilar] vuqdwy #fpdj] fiz;
disagreeable
vxyq % Aloe wood or Aquilaria µ µ µ
(n) Aqallochum
PDF page 473
(Marathi) (Gujarathi) (Hindi)
PALI=ENGLISH - MARATHI - GUJARATI - HINDI DICTIONARY
449
vxk % See Eti
vxk/ks % Bottomless, unfathomable vxk/ vxk/] vFkkax vxk/
(adj)
vxk/ks % Bottomless, unfathomable vxk/] vijaikj] xgu vxk/ vxk/
(adj)
vxkedks % Without villages, olfrghu] mtkM olfrghu u clk gqoka
(adj) uninhabited
vxkedks % Without villages, xkaokaf’kok;] mtkM xkeMk foukuqa] xk¡o foukdk_ u clk gqvk
(adj) uninhabited jgsok tsoqa uFkh
vxk[kks % Want of respect, disregard vuknj] vieku vuknj] vieku] csiokZbZ frjLdkj djuk] vuknj
vxk[kks % Want of respect, disrespect, vieku] vuknj] vOgsj µ vuknj] mis{kk (frjLdkj)
disregard
vxk[kks % Disrespectful, disregarding viekukpk] ve;fnpk] vlH;] ve;kZn vlH;] fujis{k
(adj) vuknj.kh; csijokbZ
vxkfjdks % A house holder ?kjankt] x‘gLFk] x‘gLFkkJeh] x‘gLokeh] lkekU; euq";
layman dksVhryk euq";] lkekU; lalkjh
euq";
vxkfjdks % One who lives in a house, ?kjankt] ekyd] fHk{kqd uOgs x‘gLFkkJeh] lalkjh x‘gLokeh] lkekU; euq"; ;k
a house holder, a layman rks Eg.kts x‘gLFk x‘gLFkh
PDF page 474
DR. BABASAHEB AMBEDKAR : WRITINGS AND SPEECHES
450
(Marathi) (Gujarathi) (Hindi)
vxkfj;ks % A house holder, a layman x‘gLFk dqVqac dkfcykokyks ek.kla x‘gLokeh] lkekU; vkneh
vxkfj;ks % A house holder, a layman x‘gLFk x‘gLFkkJeh tks x‘gLFk
fHk{kq uFkha
vxq.kks % Bad quality, badness okbZV] nqxqZ.k nqxqZ.k nqxqZ.k
vxq.kks % Bad quality, badness voxq.kks] voy{k.k] v/eZ] [kjkc tkruqa nqxZ.k] nq"V
vksaxG] okbZV] ck/d cxMsyq
vxks % A mountain, a tree ioZr] >kM ioZr] Mqaxj] igkM ioZr] igkM+] njd] >kM+
vxks % A mountain, igkM] >kM igkM] >kM igkM] isM+
a tree
vxkspjks % That which ought not to okjaokj u ?kM.ks vFkok u tk.ks okjaokj u toqa ,oh tX;k] okjaokj u tkuk] v;ksX; txk
frequented, wrong sphere, yk;d tkxk] v;ksX; tkxk v;ksX; tX;k vuqfpr txk
improper or sinful place vuqfpr tkxk
vxkspjks % That which ought not to be tsFks okjaokj tkmQ u;s rs] ts tX;k;s okjaokj toqa ugh thl txgij ckjckj ugh
gone to, or frequented, v;ksX;] okoxk- Hkyrk] tksb] vU;k;h] xsjO;ktch] tkuk pkfg;s] vuqfpr
wrong sphere, improper or vuqfpr tkxk vFkok vuqfpr tX;k vFkok oLrq (v;ksX;) txk vFkok inkFkZ
sinful place or object ukyk;d] xkspj fldok O;fÙkQ ;k O;fÙkQ
vXxtks % First born, eldest lok–r oMhy loZFkh eksVq tsBk] o; es lcls cMk
(adj)
PDF page 475
(Marathi) (Gujarathi) (Hindi)
PALI=ENGLISH - MARATHI - GUJARATI - HINDI DICTIONARY
451
vXxtks % First born, eldest vkxz tUe] lok–r ifgY;kank izFke tUesyqa] loZFkh eksVq vxyk iSnk gqok] tsBk (lcls
(adj) tUeysyk] ts"B cMk)
vXx××kks % Chief, leading Principal vxzslj EgksjD;k] eq[; eq[; vxsokuh djoh] iz/ku iq#"k] uk;d] eqf[k;k]
(adj) ekxZn’kZd] iz/ku vkxsoku ekxZn’kZd] vxzlj gksuk] izeq[k
vXx××kks % Chief, leading, eq[; vxz] ekxZ n’kZfo.kkjk] eq[;] eksVkeka eksVqa] eq[;] vxz] iz/ku
(adj) Principal iz/ku vkxsoku
vXxrk % Superiority, height, Js"BRo] izk/kU;] flŁnrk Js"Brk] flŁnrk Js"Brk] iz/kurk] flŁnh
(f) perfection
vXxrk % Superiority, height, izk/kU;] izkcY;] mUufr] Js"Brk mQpi.kaq laiw.kZrk fof’k"Vrk] Js"Brk] mUufr]
(f) perfection Fkksjoh] izkfo.;] uSiq.; flf…
vXxrks % Before, in front iq<s] leksj] ns[krk] le{k vkxG] lkes] lUeq[k vkxs] lkeus] lUeq[k
(adv & prep) of, in the presence of
vXxrks % Before, in front of, iq<s] leksj] ns[krk] le{k vkxG] lUeq[k vkxs] lkeus] lUeq[k (izR;{k)
(adv & prep) in the presence of lkeus] :c# ek] gktjhuk
vXxIiÙkks % Having attained perfection, flfŁn feGowu iw.kZrk] iw.kZ iw.kZrk] izoh.krk flfŁn] iw.kZrk] f’k[kj ij
(adj) reaeched the height flŁnh izkIr d:u iksgapuk
vXxIiÙkks % Having attained perfection uSiq.; feGowu] mUufr feGowu izoh.krk esGooh] maph tX;k;s izoh.krk feyk ds] f’k[kjij
(adj) reached the height mPp inkyk ikgkspwu igkspoqa igkspdj