Vol. 16 · pages 756–760

732 DR. BABASAHEB AMBEDKAR : WRITINGS AND SPEECHES rhu vuqlj.ksa lj.kÙk;a eh cq…kyk vuqljrks cq…a lj.ka xPNkfe AA eh R;kP;k /ekZyk vuqljrks /Eea lj.ka xPNkfe AA eh R;kP;k la?kkyk vuqljrks la?ka lj.ka xPNkfe AA nqlU;knk eh cq…kyk vuqljrks nqfr;fEi] cq…a lj.ka xPNkfe AA nqlU;kank eh R;kP;k /ekZyk vuqljrks nqfr;fEi] /Eea lj.ka xPNkfe AA nqlU;kank eh R;kP;k la?kkyk vuqljrks nqfr;fEi] la?ka lj.ka xPNkfe AA frlU;kank Hkh cq…kyk vuqljrks rfr;fEi] cq…a lj.ka xPNkfe AA frlU;kank eh R;kP;k /ekZyk vuqljrks rfr;fEi] /Eea lj.ka xPNkfe AA frlU;kank eh R;kP;k la?kkyk vuqljrks- rfr;fEi] la?ka lj.ka xPNkfe AA

733PALI : ENGLISH DICTIONARY ikap ’khysa i×plhykfuA ß- eh thoflglsiklwu vfyIr jkg.;kph izfrKk ik.kkfrikrk osje.kh&flD[kkina lekfn;kfe AAßAA djrksaü- eh pksjh dj.;kiklwu vfyIr jkg.;kph vfnUuknkuk osje.kh&flD[kkina lekfn;kfe AAüAA izfrKk djrksaý- eh dkeoklusP;k vukpkjkiklwu vfyIr dkeslq fePNkpkjk csje.kh & flD[kkina jkg.;kph izfrKk djrksa- lekfn;kfe AAýAA 4- eh [kksVsa cksy.;kiklwu vfyIr jkg.;kph eqlkoknk osje.kh&flD[kkina lekfn;kfe AAþAA izfrKk djrksaÿ- eh e|] eknd rlsap brj loZ eksgkar lqjk&esj;&eTt&ieknVòkuk osje.kh&flD[kkina ikM.kkU;k eknd oLrwaP;k lsoukiklwu lekfn;kfe AAÿAA vfyIr jkg.;kph izfrKk djrksa-

734 DR. BABASAHEB AMBEDKAR : WRITINGS AND SPEECHES rhu jykauk oanu frjru & oUnuk ß- cqŁokl ß- cqŁn oUnuk vgZr~ (thoUeqDr) lE;d~ (laiq.kZ) lEcq… bfrfi lks Hkxok vjga] lEeklUcqŁnks] foTtk & (tkx‘r) fo|k o vkpj.kkauh ;qDr] lqxfr T;kus pj.k lEiUuks] lqxrks] yksdfonw] vuqÙkjks] izkIr dsysyh vkgs- loZJs"B] neu’khy iq:"kkapk iqfjl&nEelkjFkh] lR/k nso&euqLlkua] cqŁnks lkjfFk o vk/kj ns.kkjk nso o euq"; okpk xq:]Hkxok* fr A vlk Hkxoku~ cqŁn vkgsv’kk ;k cqŁn Hkxcaokcs tUeHkj vuqlj.k cqŁna ;ko thfora lj.ka vPNkfe dj.;kpk eh fu/kZj djhr vkgseyk nqlE;k dks.kkpkgh vkljk ukgha] iQDr cqŁn ufRFk es lj.ka v××ka] cqŁnks es lj.ka cja A ek>k loZJs"B vk/kj vkgs- gÔk lR; mPpkjkusa ,rsu lPpoTtsu] gksrq es t; eaxya AAßAA ek>sa t; eaxy gksoks AAßAA cqŁnkP;k ifo=k pj.k/qGhyk eLrd okadowu Hkh mÙkeaxsu oUns* gs] iknialq o:Ùkea oanu djrksa- cqŁns ;ks [kfyrks nkslks] cqŁnks [kerq ra eea AAüAA cqŁnkP;klaca/h ekÖ;k gkrwu dkagha nks"k ?kMyk vlyk rj R;kcíy rks cqŁn Hkxoku eyk {kek djks AAüAA gÔk yksdha fujfujkG;k izdkjpha tha vusd jRusa ;a fdf×p jrua yksds] foTtfr fofo/k iqFkq A vkgsr] R;kiSdh d’kkusagh cqŁnkph cjkscjh gks.kkj jrua cqŁnlea ufRFk] rLek lksfRFk HkoUrq es AAýAA ukgha- R;k jRukusa ek>sa dY;k.k gksoks AAýAA T;kusa (KkuizkIr >kysY;k) iwT; cksf/o‘{kk[kkyh ;ks lfUuflUuks ojcksf/ewys] ekja llsua egflr clwu ekj (dkenso) gÔkpk R;kP;k viQkV fotsRok A lsuslg ijkHko dsyk] vuar Kku izkIr d:u lacksf/ekxfPN vuar×kk.kks] yksdqÙkeks ra i.kekfe T;kusa cqŁnRo izkIr d:u ?ksrysa] tks loZ txkar cqŁna AAþAA Js"B v’kk cqŁnkyk Hkh ueLdkj djrksa AAþAA

735PALI : ENGLISH DICTIONARY /eZ oanuk ü /Ee & oUnuk Hkxoarkusa T;k /ek–pk lqanj mins’k dsyk] T;kpsa LokD[kkrks Hkxorks /Eeks lfUnBòhdks vdkfydks lR;Ro ;sFksap Mks›;kaleksj ikgrk ;srsa- tks /eZ ,fgifLldks vksiukf;dks iPpÙka osfnrCcks vkiysa iQG rkcMrksc nsrks- dks.khgh T;kpk fo××kwghfr* vuqHko ?;kok] tks fuokZ.kkdMs ?ksmQu tkrks gk flŁnkar foKkukaP;k}kjs Lor% vuqHkowu ikgrka ;srks AAßßAA v’kk ;k /ekZps tUeHkj vuqlj.k dj.;kpk eh /Eea ;kothfora lj.ka xPNkfe A fu/kZj djhr vkgseh nqlU;k dks.kkyk ’kj.k tk.kkj ukgha_ nqlU;k ufRFk es lj.ka v××ka] /Eeks es lj.ka oja A dks.kkpk vk/kj eh ?ks.kkj ukgha_ ^cqŁn/eZp ,rsu lPpoTtsu] gksrq es t;eaxya AAßAA ek>k ,deso vk/kj vkgs- gÔk lR; mPpkjkusa ek>sa t; eaxy gksoks AAßAA loZ n‘"Vhauha Js"B vlysY;k gÔk cqŁn /ekZyk ehmÙkeaxsu oUns* ga /Eea p] frfo/a oja A eLrd uez d:u oanuk djrksa- /ekZlaca/ha /Ees ;ks [kfyrks nkslks] /Eeks [kerq ra eea AAüAA ekÖ;kdMwu dkagha nks"k ?kMyk vlsy] rj rks /eZ R;kcíy eyk {kek djks AAüAA gÔk yksdha tha fujfujkGha vusd jRusa vkgsr] ;a fldfp jrua yksds] foTtfr fofo/k iqFkq A R;kiSdha ,dkusagh cqŁn /ekZph cjkscjh dsyh jrua /Eelea ufRFk] rLek lksfRFk HkoUrq es AAýAA tk.kkj ukgha&gÔkeqGsa ek>sa dY;k.k gksoks AAýAA gk cqŁn /eZ ,d vlk ljG ekxZ vkgs dha tks v"Vòf˜ıdks vfj;iFkks tukua] ’kkafrdkjd] mÙke ekxkZdMs ?ksmQu tk.kkjk eksD[kIioslks mtqdks* o eXxksA v"Vkaxkauh ;qDr rlasp yksdkauk lq[k ns.kkjk /Eeks v;a lfUrdjks i.khrks] vkgs- R;k /ekZyk eh ueLdkj djrh AAþAA fuÕ;kfudks ra i.kekfe /Eea AAþAA

736 DR. BABASAHEB AMBEDKAR : WRITINGS AND SPEECHES ejkBh Hkk"kkarjµ ewG ikyh ý- la?k oanuk ý- la?k oanukA Hkxoarkpk f’k";la?k lUekxkZoj vk:< vkgsHkxoarkpk f’k";la?k ljG ekxkZoj vk:< vkgsHkxoarkpk f’k";la?k KkukP;k ekxkZoj vk:< vkgs- Hkxoarkpk f’k";la?k mÙke ekxkZoj vk:< vkgs- Hkxoarkpk f’k";la?k v’kk ujjykapk vkgs dha T;kuha ojhy pkjh tkMÔk o vkB larinkaph izkIrh d:u ?ksryh vkgs- gk la?k Eg.kts fuea=k.k ns.;kl ik=k] Lokxr dj.;kl ;ksX;] nf{k.kk ns.;kl ;ksx;] rlsap txkar loZJs"B iq.;{ks=ke; vkgs- vlk gk la?k ueLdkj dj.;kl ;ksX; vkgseh tUeHkj v’kk la?kkpsa vuqlj.k djhr vkgsaeyk nqljk d’kkpkgh vk/kj ugha- cqŁnkpk f’k";la?kp ek>k loZJs"B vk/kj vkgs- gÔk lR; opukus ek>sa t;eaxy gksoks AAßAA frUgh izdkjkauh Js"B vlysY;k gÔk la?kkyk eh eLrd okadowu iz.kke djrksa- la?kklaca/ha tj ekÖ;kdMwu dkagha nks"k ?kMyk vlsy rj rks la?k eyk R;kcíy {kek djks AAüAA gÔk yksdha tha fujfujkGha vusd jRusa vkgsr] R;kiSdha ,dkP;kusagh la?kkph cjkscjh gks.kkj ukghaR;kP;keqGsa ek>sa dY;k.k gksoks AAýAA la?k fo’kqŁn] Js"B] nf{k.kk ns.;kl ;ksaZ;] ’kr bafnz;kapk] loZ izdkjP;k eykiklwu vfyIr] vusd xq.kkauh ;qDr rlkp fu"iki vkgs- v’kk gÔk la?kkyk eh iz.kke djrksa AAþAA lqifViUuks Hkxorks lkodla?kh] mtqifViUuks Hkxorks lkodla?kks] ×kk;ifViUuks Hkxorks lkodla?kks] lkehfpifVUuks Hkxorks lkodla?kks] ;fnna pÙkkfj iqfjl&;qxkfu] vBò iqfjl&iqXxyk] ,l Hkxorks lkodla?kks] vkgq.ksÕ;ks] ikgq.ksÕ;ks] nfD[k.ksÕ;ks] v×tfy&dj.kh;ks vuqÙkja iq××kD[ksÙk yksdLlkfrA la?ka ;ko thfora lj.ka xPNkfeA ufRFk es lj.ka v××ka] la?kks esa lj.ka ojaA ,rsu lPpoTtsu] gksrq es t;eaxya AAßAA mÙkaesxu cUns* gs] la?ka p frfo/ksÙkeaA la?ks ;ks [kfyrks nkslks] la?kks [kerq ra eea AAüAA ;a fldfp jrua yksds] foTtfr fofo/qa iqFkqA jrua la?klea ufRFk] rLek lksfRFk HkoUrq es AAýAA la?kks folqŁnks ojnfD[k.ksÕ;ks] lfUrfUnz;ks lCceyIifguksA xq.ksfg usdsfg lfefŁniÙkks] vukloks ra i.kekfe la?ka AAþAA